اعمال نماز و روزه و زكوه و حج را نيز ذكر فرموده يا بخاطر اينست كه ايمان مشروط است بانجام اين اعمال يا اينكه مقصود اعتقاد به اين اعمال است ، بدليل فرمايش حضرت كه فرمود ( فان أقرّ بها ) يعنى اگر به آن اعمال اقرار كرد ، يا مقصود بيان عقائد است ، و اين اعمالى كه نامبرده مشتركست بين اهل اسلام و اهل ايمان يعنى همه بايد آنها را انجام دهند ، و در صورت نشناختن ولايت حضرت فرمود گمراه است و نفرمود كافر است يا بخاطر تقيه و يا بدان جهت كه اگر ميفرمود كافر است ممكن بود خيال شود آن افراد در احكام دنيوى همچون كفّار هستند . 7 - حسين بن محمّد از . . . از ابو بصير گزارش كند كه حضرت باقر عليه السّلام را شنيدم ميفرمود : ( اعراب گفتند ايمان آورديم ، بگو ايمان نياورديد ولى بگوئيد اسلام آورديم ) فرمود پس هر كس گمان كند آنها مؤمن هستند دروغ گفته ، و هر كس گمان كند آنها مسلمان نيستند ، نيز دروغ گفته است « 1 » . بيان : ( فمن زعم ) اين جمله ميفهماند مفهوم اسلام غير از ايمان است ، بلكه اسلام اعمّ از ايمان است ، يعنى هر مؤمنى مسلمانست ، ولى بعضى از مسلمانها مؤمن نيستند . 8 - محمد بن يحيى از . . . از سماعه روايت كند كه به حضرت صادق عليه السّلام عرضكردم ، مرا از اسلام و ايمان با خبر ساز كه آيا آن دو مختلفند ؟ فرمود ايمان شريك اسلام است و پابپاى او مىآيد ، ولى اسلام شريك ايمان نيست عرضكردم توضيح بفرمائيد ، فرمود اسلام گواهى بيگانگى خدا ، و تصديق پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است و به همين مقدار ، خون محفوظ ميماند ، و قانون ازدواج وارث جريان مييابد ، و بيشتر مردم همين ظاهر را گرفته‌اند ، ولى ايمان ، هدايت است و آنچه كه از صفات اسلام در دل نفوذ كند و بر طبق آن عمل نمايد ، و ايمان يك درجه از اسلام بالاتر است ، زيرا ايمان ظاهرا شريك اسلام است ، ولى اسلام در باطن شريك ايمان

--> ( 1 ) كافى ج 2 ص 25 .